Konfiskata samochodu za jazdę po alkoholu — kiedy grozi i jak się bronić

Przepadek pojazdu bywa najdotkliwszą finansowo konsekwencją jazdy po alkoholu — może oznaczać utratę auta wartego kilkadziesiąt lub kilkaset tysięcy złotych, niezależnie od pozostałych kar. Wokół konfiskaty narosło jednak sporo nieporozumień. Nowelizacja obowiązująca od 29 stycznia 2026 r. przebudowała art. 44b Kodeksu karnego na tyle mocno, że opracowania sprzed tej daty — wciąż krążące w internecie — wprowadzają dziś w błąd. (Stan prawny: 1 sierpnia 2026 r.)

Co zmieniło się 29 stycznia 2026 roku

Przepadek pojazdu wszedł do Kodeksu karnego 14 marca 2024 r. i od początku budził spory — o proporcjonalność, o sytuację współwłaścicieli, o automatyzm orzekania. Ustawa z 4 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego istotnie zmieniła konstrukcję tego środka.

Kierunek zmiany jest czytelny: ustawodawca oddał sądom więcej swobody i zrezygnował z przepadku równowartości, przy którym decydujące znaczenie miały kwestie własności i wartości pojazdu, a nie okoliczności czynu.

Kiedy sąd może orzec przepadek

Zgodnie z art. 44b § 1 k.k. przepadek pojazdu prowadzonego przez sprawcę jest fakultatywny w razie skazania za:

• art. 178a § 1 k.k. — prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego,
• art. 178a § 4 k.k. — ten sam czyn popełniony przez osobę wcześniej prawomocnie skazaną za takie przestępstwo albo w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów,
• art. 178c § 1 pkt 2 k.k. — organizacja lub prowadzenie nielegalnego wyścigu pojazdów mechanicznych,
• art. 178d k.k. — rażące przekroczenie prędkości i naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym,
• art. 244 k.k. — gdy czyn polegał na niezastosowaniu się do zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.

a także wobec sprawcy określonego w art. 178 § 1 lub 1a k.k. — katastrofy lub wypadku popełnionego w stanie nietrzeźwości albo po ucieczce z miejsca zdarzenia.

Słowo „może" ma tu kluczowe znaczenie. Sam fakt skazania nie przesądza o utracie pojazdu — sąd rozważa zasadność przepadku, ale nie jest do niego zobowiązany.

Kiedy sąd orzeka przepadek — próg 1,5 promila

Art. 44b § 1a k.k. czyni przepadek obligatoryjnym, jeżeli zawartość alkoholu w organizmie sprawcy wynosiła co najmniej 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu albo prowadziła do takiego stężenia.

Dotyczy to czynów z art. 178a § 1 i § 4, art. 178c § 1 pkt 2, art. 178d oraz sprawcy z art. 178 § 1 lub 1a. Warto zauważyć, że w tym przepisie nie wymieniono art. 244 k.k. — samo złamanie zakazu prowadzenia pojazdów nie prowadzi więc do obligatoryjnego przepadku.

Przepis zawiera istotne zastrzeżenie: „chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami". To furtka, której w poprzednim brzmieniu w tym miejscu nie było — i to wokół niej koncentruje się dziś znaczna część argumentacji obrończej.

Auto w leasingu, służbowe albo wspólne z małżonkiem

Art. 44b § 5 k.k. wprost wyłącza przepadek w dwóch sytuacjach.

Pojazd nie stanowił w czasie popełnienia przestępstwa wyłącznej własności sprawcy. Obejmuje to współwłasność — w tym małżeńską wspólność majątkową przy braku rozdzielności — leasing, najem długoterminowy, pojazd służbowy oraz pożyczony.

Orzeczenie przepadku nie jest możliwe lub celowe — w szczególności z uwagi na zbycie albo utratę pojazdu przez sprawcę, jego zniszczenie lub znaczne uszkodzenie.

Nawiązka zamiast przepadku

Wyłączenie przepadku nie oznacza braku konsekwencji majątkowych. Zgodnie z art. 44b § 6 k.k. w jego miejsce pojawia się nawiązka na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5 000 do 500 000 złotych, przy czym:

• gdy pojazd nie był wyłączną własnością sprawcy — sąd nawiązkę orzeka,
• gdy przepadek nie jest możliwy lub celowy — sąd nawiązkę może orzec.

Rozpiętość widełek jest ogromna, a ustawa nie wiąże wysokości nawiązki z wartością pojazdu. Kwota podlega więc argumentacji — z uwzględnieniem sytuacji majątkowej sprawcy, jego możliwości zarobkowych i ciążących na nim obowiązków. To dziś centralny element obrony majątkowej w tych sprawach.

Co dzieje się z samochodem w praktyce

Na etapie postępowania. Pojazd bywa zabezpieczony już po zatrzymaniu kierowcy i pozostaje na parkingu depozytowym do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia. Koszty przechowywania narastają przez cały ten okres, co bywa istotnym argumentem za sprawnym prowadzeniem sprawy.

Po prawomocnym orzeczeniu przepadku. Pojazd przechodzi na własność Skarbu Państwa. Postępowanie prowadzi naczelnik właściwego urzędu skarbowego, który kieruje pojazd do sprzedaży.

Samochód nie wraca. Późniejsze zatarcie skazania, zakończenie zakazu prowadzenia pojazdów czy uzyskanie zgody na blokadę alkoholową nie mają wpływu na orzeczony wcześniej przepadek.

Warto pamiętać, że przepadek pojazdu i zakaz prowadzenia pojazdów to dwa odrębne środki, orzekane niezależnie od siebie.

Obszary, które w tych sprawach realnie podlegają badaniu

Poniższa lista nie jest zapowiedzią rezultatu ani katalogiem gwarancji. To wyliczenie kwestii, które w postępowaniach o przepadek pojazdu mają znaczenie procesowe.

Ustalenie stężenia w chwili czynu. Badanie wykonuje się po zdarzeniu, czasem ze znacznym opóźnieniem. Faza wchłaniania lub eliminacji alkoholu może oznaczać, że stężenie w chwili prowadzenia pojazdu różniło się od zmierzonego. Przy progu 1,5 promila ta różnica bywa rozstrzygająca.

Prawidłowość samego pomiaru. Świadectwo wzorcowania urządzenia, zachowanie odstępu między pomiarami, warunki badania, dokumentacja czynności.

Stan własności pojazdu w chwili czynu. Dokumenty potwierdzające współwłasność, umowa leasingu, ustrój majątkowy małżeński — okoliczności przesądzające o zastosowaniu wyłączenia z § 5 pkt 1.

Okoliczności mogące wyczerpywać klauzulę wyjątkowego wypadku. Pojazd niezbędny do opieki nad osobą zależną lub dojazdu do pracy w sposób, którego nie da się zastąpić, nieproporcjonalność dolegliwości do wagi czynu, szczególna sytuacja rodzinna.

Wysokość nawiązki, gdy przepadek jest wyłączony — w granicach od 5 000 do 500 000 zł.

Możliwość warunkowego umorzenia postępowania w sprawach, w których przesłanki z art. 66 k.k. są spełnione — pisałem o tym szerzej tutaj.

Warto przeczytać

• Przepadek pojazdu — pomoc prawna
• Jazda po alkoholu — co grozi i jak się bronić
• Warunkowe umorzenie postępowania — jak zakończyć sprawę bez wyroku
• Adwokat Wołomin — sprawy karne

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy. Stan prawny: 1 sierpnia 2026 r.

O autorze

Adwokat Rafał Kawałowski

Kancelaria Adwokacka w Warszawie · prawo karne, administracyjne, compliance

Adwokat, członek Adwokatury, prowadzę kancelarię w Warszawie — pomagam osobom prywatnym i przedsiębiorcom. Zanim założyłem togę, jako protokolant w Sądzie Rejonowym spędziłem setki godzin na salach rozpraw i poznałem pracę sądu od środka. Każdą sprawę prowadzę osobiście, stawiając na stały kontakt i zrozumiały język bez prawniczego żargonu.

Więcej o mnie